AIPIko lehendakariak kontuak eman ditu Diputatuen Kongresuko Justizia Batzordearen aurrean erakundearen 2025eko jarduerari buruz

Informatzailea Babesteko Agintaritza Independentearen lehendakaria, A.A.I. (AIPI), Manuel Villoria Mendietak, Diputatuen Kongresuko Justizia Batzordean aurkeztu zuen 2025eko lau hilabeteei dagokien urteko memoria. Bere mintzaldian, Villoria Mendietak ziurtatu zuen hasieratik lehentasuna izan dela informatzaileei komunikazioak aurkezteko aukera ematea, bitarteko gutxi izan arren.

2025ean jasotako 174 komunikazioetatik, herena anonimoak izan ziren. 26 babes-eskaera jaso ziren, eta horietatik 17 eman ziren. Bost kasutan, jarduerak hasi ziren, errepresaliak izan zitezkeelako edo konfidentzialtasuna eta otsailaren 20ko 2/2023 Legearen (arau-hausteei eta ustelkeriaren aurkako borrokari buruzko informazioa ematen duten pertsonen babesa arautzen duena) beste baldintza batzuk bete ez zirelako. AIPIren jarduera hazten ari da, adierazi zuenez, eta 2026tik aurrera (maiatzaren 20ra arte, 414 komunikazio berri eta 43 babes-eskaera erregistratu dira, eta horietatik 15 eman dira).

Erakundearen eraikuntza

Erakundea bera hutsetik eraikitzeak, Estatuko Administrazio Orokorrean gaiari buruzko aurrekaririk gabe, AIPIko lehendakaria ere kezkatzen du. Ildo horretan, hasierako hilabete horietan Presidentetzako, Justiziako eta Gorteekiko Harremanetako Ministerioak emandako laguntza nabarmendu zuen; izan ere, aurrekontu luzatuen testuinguruan, erakundea abian jartzeko laguntza eman zuen aurrekontuetan eta logistikan (bereziki teknologikoa).

Manuel Villoriak bere mintzaldian bitarteko gehiago eskatu zituen 2/2023 Legeak AIPIri esleitzen dizkion funtzioak gauzatu ahal izateko, 2025. urtea 18ko Lanpostu Zerrenda batean estalitako 11 posturekin itxi baitzen, langileen nominak eta funtzionamendu arruntetik eratorritako gastuak estaltzera bideratutako aurrekontu-kostuarekin.

Zailtasunak zailtasun, aurrerapauso nabarmenak egin dira:

-Agintaritzaren egoitza elektronikoa sortu da.

-AIPIren informazio-sistema diseinatu da.

-Kanpoko kanala jarri da martxan, ezinbestekoa informazioa eta komunikazioak jasotzeko eta informatzaileak babesteko.

-Eta lehenengo babes-jarduerak hasi dira.

Eta nabarmendu zuen lehen jarduketa horien kasu arrakastatsu gisa, baina jada 2026an, erakunde publiko eta pribatuetako barne informazio-sistemen arduradunen izendapenaren komunikazio-formularioaren diseinua eta kudeaketa, zeinaren hasierako aurkezpen-epea, bi hilabetekoa, 2026ko otsailaren 9tik bideratu baitzen.

Denbora faltak ez du 2025ean zehapen-espedienterik abiatzea ahalbidetu, baina etorkizunean jarduerak ziurtatuko dituzten oinarri metodologiko sendoak jartzen lan egin da, bai metodologikoki, bai juridikoki.

AIPIko presidenteak jardunaren lehen hilabete hauetan egindako beste jarduera batzuk zehaztu zituen Kongresuan egindako hitzaldian, hala nola gomendioak, otsailaren 20ko 2/2023 Legearen interpretazioari buruzko kontsulten ebazpena edo administrazio publikoek zein enpresa askok instalatu behar dituzten informazioko barne-sistemen funtzionamendua.

Autonomia-erkidegoekiko harremana

Autonomia-erkidegoek abiadura desberdinean aplikatu dute otsailaren 20ko 2/2023 Legea. Hala, zenbait autonomia-erkidegok (zortzik 2025ean, eta horiekin bat egin dute duela oso gutxi beste bik) informatzaileak babesteko agintaritza espezifikoak sortu dituzte, nahiz eta hartutako eskumenek irismen desberdinak dituzten.

Manuel Villoriak ohartarazi zuen legeak ez diola AIPIri ahalmena ematen hondar-egoeran jarduteko; beraz, mekanismo propiorik ez duten gainerako autonomia-erkidegoetan, Estatuko Agintaritzak ezin du kanpoko kanal gisa jardun (informazioa jaso), ez eta salatzaileak babestu ere.

Ekitaterik ezaren arazo hori konpontzeko (Europako Batzordeak zigorra ezartzeko arriskua dago), autonomia-erkidegoek hitzarmen espezifikoak sinatu behar dituzte Agintaritzarekin. Ildo horretan, Villoria Mendietak autonomia-erkidegoei eskatu zien berehala har dezatela konpromisoa agintaritza sortzeko eta beren eskumenak bereganatzeko edo AIPIrekin hitzarmena sinatzeko. Hitzarmen horretan klausula ekonomiko bat dago, eta, horren arabera, sinatzen duen erkidegoak bere gain hartzen du zerbitzua ematearen kostua.

Lege aldaketa

AIPIko presidenteak nabarmendu zuenez, informatzaileen babesa behar bezala bermatu ahal izateko, hau da, Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2019ko urriaren 23ko EB 2019/1937 Zuzentarauak, Batasuneko Zuzenbidearen arau-hausteei buruz informatzen duten pertsonen babesari buruzkoak, ezarritakoa betez, 2/2023 Legea aldatu behar da, gai zehatz batzuetan. Proposamen horiek adosteko, autonomia-erkidegoekin lan egin da lantalde batean.

Proposamen horiek pertsonei emandako babesaren norainokoa zabaltzetik pasatzen dira, bai denboran, bai salatu daitezkeen jokabide motetan, horietako batzuk ez baitira delituak, baina interes publikorako oso kaltegarriak dira; baita babesa onartzeko orduan arauak gaur egun dituen muga batzuk zabaltzetik ere (adibidez, aldez aurretik barne kanal batean komunikatzea ez bada onartu).

Araudian sartu nahi da, halaber, babes-arloan kautelazko neurriak hartzeko aukera, eta, halaber, barne- eta kanpo-sistemen arduradunak balizko presioetatik babestea, bai eta zehapen-araubidean jarduteko epea luzatzea ere. Gaur egun, hiru hilabetera mugatzen da epe hori, eta, argi eta garbi, ez da nahikoa segurtasun juridikoaren bermeak muturreraino eramatea eskatzen duten espediente konplexuetarako.

Agerraldia hemen dago ikusgai: Kongresuaren webgunea.